Kaza Yaptığımda Ne Yapmam Gerekiyor? Kaza Sonrası İşlemler

Türkiye yollarında her gün binlerce maddi hasarlı, yaralanmalı veya ölümlü trafik kazası meydana gelmektedir. Bir sürücü için kaza anı, adrenalinin yükseldiği, panik ve stresin kararları etkilediği en kritik zaman dilimidir. Ancak bu anlarda sakin kalmak ve hukuki/teknik prosedürleri doğru işletmek, hem can güvenliğinizi korumak hem de ilerleyen süreçte sigorta ve tazminat haklarınızı güvence altına almak için hayati önem taşır. Uzman bir bakış açısıyla hazırlanan bu rehber, bir kaza anından sigorta ödemesinin alınmasına kadar geçen tüm süreci Türkiye'deki güncel mevzuat ve uygulamalar ışığında detaylandırmaktadır. Unutmayın ki, kaza sonrası yapılan hatalar veya eksik bırakılan belgeler, haklı olduğunuz bir durumda dahi ciddi finansal kayıplara yol açabilir.

Kaza Anında Ne Yapılmalı?

Kaza meydana geldiği anda ilk ve en önemli adım güvenliktir. Aracınızı mümkünse trafiği tehlikeye düşürmeyecek güvenli bir noktaya çekmeli, motoru durdurmalı ve dörtlü ikaz lambalarınızı yakmalısınız. Araçtan inmeden önce çevredeki trafik akışını kontrol etmek, ikincil bir kazaya sebebiyet vermemek adına kritiktir. Hemen ardından yansıtıcı reflektörleri şehir içinde 30 metre, şehirler arası yollarda ise 150 metre mesafeye yerleştirerek diğer sürücüleri uyarmalısınız. Kendi sağlığınızı ve araçtaki diğer yolcuların durumunu kontrol ettikten sonra, olayın şokuyla fevri hareketlerden kaçınmalı ve karşı taraf ile polemiğe girmeden profesyonel bir yaklaşım sergilemelisiniz. Bu aşamada, kazanın oluş şeklini değiştirecek herhangi bir müdahalede bulunmamak (araçları yerinden oynatmadan önce fotoğraf çekmek gibi) ilerideki delil toplama süreci için esastır.

Kazada Ölüm veya Yaralanma Varsa

Eğer kazada bir kişi bile yaralanmışsa veya maalesef can kaybı söz konusuysa, bu durum artık sadece "maddi hasarlı bir kaza" olmaktan çıkıp adli bir vaka haline gelmiş demektir. Bu durumda kesinlikle araçların yerini değiştirmemeli ve taraflar arasında tutanak tutmaya çalışmamalısınız. İlk yapılması gereken 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayarak ambulans ve polis/jandarma ekiplerine haber vermektir. Sağlık ekipleri gelene kadar, eğer ilk yardım eğitiminiz yoksa yaralılara müdahale etmekten kaçınmalısınız; zira yanlış bir müdahale durumu daha da kötüleştirebilir. Kolluk kuvvetleri olay yerine geldiğinde detaylı bir "Trafik Kazası Tespit Tutanağı" düzenleyecek ve gerekirse alkol muayenesi yapacaktır. Bu tür kazalarda süreç kamu davasına dönüşebileceği için olay yerindeki her türlü kanıtın polis nezaretinde kayıt altına alınması hukuki haklarınızın korunması için mecburidir.

Kazada Sadece Maddi Hasar Varsa

Kazada herhangi bir yaralanma veya kamu malına (refüj, lamba direği vb.) zarar gelmemişse, sadece araçlarda hasar oluşmuşsa sürücülerin kendi aralarında "Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı" düzenleme yetkisi vardır. Bu durumda trafik polisini beklemenize gerek yoktur; hatta hafif hasarlı kazalarda trafiği tıkamak cezai müeyyideye tabi olabilir. Ancak tutanak tutabilmek için tarafların ehliyet, ruhsat ve geçerli bir trafik sigortasına sahip olması, alkol veya uyuşturucu madde şüphesinin bulunmaması gerekir. Eğer karşı tarafla kazanın oluş şekli konusunda tam bir mutabakata varabiliyorsanız, araçları trafiği engellemeyecek bir yere çekmeden önce farklı açılardan (plakalar görünecek şekilde) detaylıca fotoğraflarını çekmeli, ardından tutanağı eksiksiz doldurup karşılıklı imzalamalısınız.

Kazadan 1 Gün Sonra Tutanak Tutulur Mu?

Mevzuat gereği kaza tespit tutanağının olay yerinde, kaza anında ve araçların konumu bozulmadan düzenlenmesi esastır. Kazadan bir gün sonra veya daha sonraki bir zaman diliminde geriye dönük tutanak tutulması, sigorta şirketleri tarafından "suistimal" veya "danışıklı kaza" olarak değerlendirilir. Olay yerinden ayrıldıktan sonra tutulan tutanakların hukuki geçerliliği yoktur ve sigorta şirketleri bu tür durumlarda hasar ödemesini reddetme hakkına sahiptir. Eğer kaza anında tutanak tutulmadıysa, ancak civardaki kamera kayıtları veya tanıklar varsa durum ancak mahkeme kanalıyla veya polise başvurularak (eğer bir suç unsuru varsa) kanıtlanmaya çalışılabilir; fakat standart sigorta prosedürü için bu süreç oldukça zordur. Bu nedenle, hasar ne kadar küçük olursa olsun tutanağı mutlaka olay yerinde doldurmalısınız.

Kazadan Sonra Tutanak Tutulmazsa Ne Olur?

Kazadan sonra taraflar tutanak tutmadan olay yerinden ayrılırsa, bu durum "kazayı bildirmeme" ve "olay yerini terk etme" olarak değerlendirilir. Eğer siz haklıysanız bile, tutanak olmadığı için hasarınızı karşı tarafın trafik sigortasından veya kendi kaskonuzdan tazmin etmeniz imkansız hale gelir. Ayrıca, karşı taraf sonradan sizin aleyhinize bir şikayette bulunursa, kendinizi savunacak resmi bir belgeniz olmaz. Sigorta şirketleri, hasar dosyasını açmak için ıslak imzalı tutanak veya polis raporunu şart koşar. Tutanağın olmadığı durumlarda tüm tamir masrafları sürücülerin cebinden çıkar ve kaza kaydı resmiyete dökülmediği için araçtaki değer kaybı gibi yan haklar da talep edilemez.

Maddi Hasarlı Trafik Kazasında Hasarı Kim Karşılar?

Maddi hasarlı kazalarda hasarın kimin tarafından karşılanacağı, tutanakta belirlenen "kusur oranlarına" göre netleşir. Türkiye'de trafik sigortası (Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası), kazada kusurlu olan tarafın karşı tarafa verdiği zararları ödemekle yükümlüdür. Yani eğer siz %100 haklıysanız, aracınızın tamir masrafları karşı tarafın trafik sigortası tarafından karşılanır. Eğer kusur %50-%50 paylaştırılmışsa, her iki tarafın sigortası diğer tarafın hasarının yarısını öder. Sizin kendi aracınızdaki hasar ise (eğer kusurluysanız) ancak kendi Kasko sigortanız varsa oradan karşılanabilir; kaskonuz yoksa ve kusurlu sizseniz kendi masraflarınızı kendiniz ödemek zorunda kalırsınız.

Maddi Hasarlı Trafik Kazasında Yapılması Gerekenler Adım Adım

Süreci hatasız yönetmek için şu adımları izlemelisiniz: 1. Güvenliği sağla ve reflektör koy. 2. Araçları yerinden oynatmadan plakalar ve yol çizgileri görünecek şekilde geniş ve dar açılı fotoğraflar çek. 3. Karşı tarafın ehliyet, ruhsat ve trafik sigorta poliçesinin fotoğraflarını çek. 4. Tutanaktaki boş alanları (tarih, saat, yer, araç bilgileri, sürücü bilgileri) net bir şekilde doldur. 5. "Sürücü Görüşleri" kısmına kazanın nasıl olduğunu kısa ve öz şekilde yazın. 6. Kroki bölümüne araçların çarpışma noktasını ve yönlerini basitçe çizin. 7. Her iki nüshayı da mutlaka ıslak imza ile imzalayın. 8. Mümkünse kaza yerini gösteren bir video kaydı alın. Bu belgeleri aldıktan sonra aracınızı yetkili veya özel bir servise çekerek hasar dosyasının açılmasını sağlayabilirsiniz.

Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı Kaç Gün Geçerli?

Kaza tespit tutanağının sigorta şirketine iletilmesi ve hasar dosyasının açılması için yasal olarak belirlenen makul süre genellikle kaza tarihinden itibaren 5 iş günüdür. Ancak, tutanak tutulduktan sonra bu belgenin geçerliliği zamanaşımı sürelerine tabidir. Türk Ticaret Kanunu uyarınca sigorta tazminatı alacakları 2 yıllık bir zamanaşımına tabidir. Yine de, aracın hasar tespitinin yapılması ve kusur oranlarının belirlenmesi için kazadan hemen sonra (en geç birkaç gün içinde) servise başvurup dosyayı açtırmak en güvenli yoldur. Bekletilen dosyalarda hasarın kaza ile uyumlu olup olmadığı konusunda sigorta eksperleri şüpheye düşebilir.

Trafik Kazası Sonrası Sigortadan Nasıl Ödeme Alınır?

Sigortadan ödeme alma süreci, belgelerin sigorta şirketine teslim edilmesiyle başlar. Genellikle araç servise çekilir ve servis sorumlusu sigorta şirketine ihbarda bulunur. Şirket bir "eksper" atar. Eksper, aracı inceleyerek hasarın boyutunu ve kaza ile uyumluluğunu raporlar. Aynı zamanda tutanaklar SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) sistemine yüklenir ve kusur oranları belirlenir. Eğer karşı taraf kusurluysa, servis tamir işlemlerini bitirir ve ödemeyi doğrudan sigorta şirketinden alır (anlaşmalı servislerde). Eğer tazminat doğrudan size ödenecekse (örneğin perte çıkma durumu), şirket sizden IBAN bilgisi talep eder ve onaylanan tutarı hesabınıza yatırır.

Trafik Kazasında Sigortadan Para Alma Süresi

Kusur oranları kesinleştikten ve eksper raporu tamamlandıktan sonra, sigorta şirketinin ödemeyi yapması için yasal süresi, gerekli tüm belgelerin eksiksiz teslim edilmesinden itibaren 15 iş günüdür. Ancak uygulamada, parça tedariği veya kusur oranına itiraz gibi süreçler bu süreyi uzatabilir. SBM üzerinden kusur oranları genellikle 3 iş günü içinde açıklanır. Eğer araç perte (tam hasara) ayrılmışsa, rayiç değer üzerinde mutabık kalındıktan sonra ödeme bir hafta içinde hesaba geçer.

Trafik Kazasında Hangi Durumunda Polis Çağırmak Gerekir?

Şu durumlarda tarafların tutanak tutması geçersizdir ve mutlaka trafik polisi/jandarma çağrılmalıdır: 1. Sürücü belgesiz araç kullanılıyorsa veya yetersiz ehliyet varsa. 2. Sürücüde alkol veya akıl sağlığı şüphesi varsa. 3. Kazaya karışan araçlardan biri kamu kurumuna aitse. 4. Kamu malına (belediye direği, bariyer vb.) veya üçüncü kişilerin eşyalarına zarar verilmişse. 5. Kazada ölüm veya yaralanma meydana gelmişse. 6. Araçlardan birinin trafik sigortası yoksa. 7. Sürücüler kaza oluş şekli üzerinde mutabakata varamıyorsa. Bu durumlardan biri dahi varsa, araçları yerinden oynatmadan polis beklenmelidir.

Trafik Kazası Polis Raporu Kaç Günde Çıkar?

Polisin tuttuğu kaza raporu genellikle olay yerinde dijital sisteme girilir, ancak e-Devlet üzerinden veya karakoldan onaylı örneğinin alınması yoğunluğa bağlı olarak 1 ile 3 iş günü sürebilir. Ölümlü veya ağır yaralanmalı kazalarda, bilirkişi incelemesi ve savcılık talimatları nedeniyle bu süreç daha uzun bir tahkikata dönüşebilir. Maddi hasarlı ancak polisin müdahale ettiği kazalarda rapor, sistemde görünür görünmez sigorta işlemlerine başlanabilir.

Tek Taraflı Kazada Yapılması Gerekenler Nelerdir?

Tek taraflı kaza, başka bir araçla çarpışmadan (duvara çarpma, şarampole yuvarlanma vb.) meydana gelen kazadır. Bu durumda "karşılıklı tutanak" tutma imkanı yoktur. Eğer aracınızda kasko varsa ve hasarın karşılanmasını istiyorsanız, mutlaka polis veya jandarma çağırarak "Görgü Tespit Tutanağı" tutturmalı ve alkol raporu almalısınız. Kendi başınıza tutacağınız bir beyan, kasko şirketleri tarafından her zaman kabul edilmeyebilir. Özellikle yüksek meblağlı hasarlarda resmi rapor şarttır.

Tek Taraflı Kazada Sigorta Ödeme Yapar mı?

Tek taraflı kazalarda "Trafik Sigortası" kendi aracınızın hasarını asla ödemez, çünkü trafik sigortası sadece başkalarına verdiğiniz zararları karşılar. Aracınızdaki hasarın ödenmesi için "Kasko" sigortanızın olması şarttır. Eğer kaskonuz varsa ve kaza sonrası alkol raporu/polis tutanağı gibi belgeleri eksiksiz aldıysanız, kasko şirketi poliçe limitleriniz dahilinde hasarınızı karşılar. Ancak, ehliyetsiz kullanım veya ağır kusur (alkol vb.) durumunda kasko da ödemeyi reddeder.

Karşı Tarafın Trafik Sigortası Yoksa Ne Yapmak Gerekir?

Eğer kazada karşı taraf %100 kusurluysa ancak trafik sigortası yoksa süreç zorlaşır. Bu durumda öncelikle polis çağırarak durumu kayıt altına aldırmalısınız. Hasarınızı tazmin etmek için iki yolunuz kalır: Birincisi, eğer kendi kaskonuz varsa, hasarı kaskonuzdan yaptırıp sigorta şirketinizin karşı tarafa dava açmasını (rücu etmesini) sağlamak. İkincisi, kaskonuz yoksa karşı tarafa doğrudan tazminat davası açmaktır. Ayrıca, bedeni bir zarar (yaralanma/ölüm) varsa, karşı tarafın sigortası olmasa dahi "Güvence Hesabı"na başvurarak tazminat alabilirsiniz; ancak Güvence Hesabı sadece maddi hasarları (araç tamiri) değil, bedeni zararları kapsar.